Namazdan sonra tesbihat nasıl yapılır?

Tesbihat, farz namazın ardından yapılan zikir ve dualardır. Özü şudur: selamdan sonra kısa bir dua okunur, Âyetü'l-Kürsî okunur, 33 defa "Sübhânallah", 33 defa "Elhamdülillah", 33 defa "Allâhü ekber" denir ve tevhid cümlesiyle yüze tamamlanıp dua edilir. Tamamı üç–dört dakika sürer.

Tesbihat farz ya da vacip değildir; terk eden günaha girmiş olmaz. Ama Hz. Peygamber'in devam ettiği ve ümmetine tavsiye ettiği bir sünnettir.

Tesbihatın dayanağı

Tesbihatın çekirdeği olan 33'er tesbih doğrudan hadise dayanır:

"Kim her namazın ardından otuz üç defa Sübhânallah, otuz üç defa Elhamdülillah, otuz üç defa Allâhü ekber der, yüzüncüde de 'Lâ ilâhe illallâhü vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr' derse, günahları deniz köpüğü kadar çok olsa da bağışlanır."

Müslim, Mesâcid, 146

Adım adım tesbihat

Aşağıdaki sıra, Türkiye'de camilerde müezzinin okuduğu yaygın düzendir.

1. Selamdan hemen sonra

Allâhümme ente's-selâmü ve minke's-selâm. Tebârekte yâ ze'l-celâli ve'l-ikrâm.

Anlamı: "Allah'ım! Selâm sensin, selâmet de sendendir. Ey celâl ve ikram sahibi, sen ne yücesin." Hz. Peygamber'in selam verdikten sonra bu duayı okuduğu rivayet edilir (Müslim, Mesâcid, 135).

2. Salavat

"Alâ Resûlinâ salavât" denir ve Hz. Peygamber'e salavat getirilir: Allâhümme salli alâ seyyidinâ Muhammedin ve alâ âli seyyidinâ Muhammed.

3. Tesbih, hamd, tevhid ve tekbir

Sübhânallâhi ve'l-hamdü lillâhi ve lâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber. Ve lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâhi'l-aliyyi'l-azîm.

Anlamı: "Allah'ı bütün eksikliklerden tenzih ederim. Hamd Allah'a mahsustur. Allah'tan başka ilah yoktur. Allah en büyüktür. Güç ve kuvvet ancak yüce ve büyük olan Allah'tandır."

4. Âyetü'l-Kürsî

Bakara sûresinin 255. âyeti okunur.

5. Otuz üçer tesbih

Söz	Sayı	Anlamı
Sübhânallah	33	Allah'ı her türlü eksiklikten tenzih ederim
Elhamdülillah	33	Hamd Allah'a mahsustur
Allâhü ekber	33	Allah en büyüktür

6. Yüze tamamlayan tevhid cümlesi

Lâ ilâhe illallâhü vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr.

Anlamı: "Allah'tan başka ilah yoktur; O tektir, ortağı yoktur. Mülk O'nundur, hamd O'na mahsustur ve O her şeye kadirdir."

7. Dua

Eller açılır, dua edilir ve Fâtiha ile bitirilir.

Tesbihat sünnetten önce mi, sonra mı yapılır?

Hanefî uygulamasında farzdan sonra sünneti olan namazlarda (öğle, akşam, yatsı) farzın ardından yalnızca birinci adımdaki kısa dua okunur, son sünnet kılınır; tesbihatın geri kalanı sünnetten sonra yapılır. Farzdan sonra sünneti olmayan sabah ve ikindi namazlarında tesbihat farzın hemen ardından yapılır.

Tesbihler neyle sayılır?

Parmakla, tesbihle ya da bir sayaçla. Hz. Peygamber'in tesbihleri eliyle saydığı rivayet edilir (Ebû Dâvûd, Vitir, 24). Önemli olan sayının kendisinden çok, söylenenin farkında olmaktır; araç size kalmış.

Telefon kullanıyorsanız dikkat dağıtmayan bir sayaç seçin: ekrana bakmadan dokunabileceğiniz büyük bir alan, her dokunuşta ve 33'te titreşim yeterlidir.

Vaktim dar, kısaltabilir miyim?

Evet. Tesbihat bir bütün olarak sünnettir ama parçaları birbirine bağlı değildir. Vaktiniz darsa yalnızca 33'er tesbihi ve ardından tevhid cümlesini söylemek, yukarıdaki hadisin tarif ettiği amelin tamamıdır. Az ama devamlı olanı, çok ama ara sıra yapılana tercih edin.

Zikir Vakti'nde tesbihat

Zikir Vakti'ndeki kişisel zikirmatik ekrana dokundukça sayar, hedef sayı belirlemenize izin verir ve her dokunuşta hafif bir titreşimle ekrana bakmadan saymanızı sağlar. Ailenizle ya da arkadaşlarınızla aynı zikri aynı anda çekmek isterseniz canlı zikir odaları sayacı herkeste eş zamanlı ilerletir. Günlük zikirlerin anlamları ve önerilen sayıları için Zikir nedir, nasıl çekilir? yazısına bakabilirsiniz.

Kaynaklar

• Kur'ân-ı Kerîm, Bakara sûresi, 2/255 (Âyetü'l-Kürsî)
• Müslim, Mesâcid, 135, 146
• Ebû Dâvûd, Vitir, 24
• Fıkhî ayrıntılar için: Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Mezheplere göre uygulama farkları olabilir; tereddüt ettiğiniz konularda bir din görevlisine danışın.